इंग्रजांनी सिंध प्रांत जिंकला (इ. स. १८४३)

-

 इंग्रजांनी सिंध प्रांत जिंकला (इ. स. १८४३)

  • इ.स. 1843 मध्ये लॉर्ड एलनबरोच्या कारकिर्दीत सिंध प्रांत इंग्रजांनी जिंकून आपल्या साम्राज्यात सामील केला.
  • सिंधमधील सत्ता: अठराव्या शतकापासून सिंधवर तालपूर अमीरांची सत्ता होती.
  • महत्त्वाची राज्ये: हैद्राबाद, मिरपूर आणि खिरपूर.
  • 1809: इंग्रजांनी सिंधच्या अमीरांशी मैत्रीचा तह केला.
  • 1831: कर्नल बर्न्सच्या प्रवासामुळे इंग्रजांना सिंधचे राजकीय व व्यापारी महत्त्व समजले.
  • 20 एप्रिल 1832: इंग्रजांनी सिंधच्या अमीरांशी तह केला. सिंधू नदी व रस्ते व्यापारासाठी खुले करण्यात आले.
  • 1838: ब्रिटिश वकील सिंधमध्ये ठेवण्यास अमीरांनी मान्यता दिली.
  • पहिले अफगाण युद्ध: इंग्रजांनी सिंधमधील तहाच्या अटी मोडून सैन्याची ने-आण केली.
  • सर चार्लस नेपीयर: सिंध जिंकण्यासाठी आक्रमक धोरण अवलंबले.
  • इमामगडचा हल्ला: 1843 मध्ये इंग्रजांनी इमामगड किल्ल्यावर हल्ला केला.
  • महत्त्वाच्या लढाया: मियानी आणि दाबो.
  • 27 मार्च 1843: नेपीयरने मिरपूर जिंकले.
  • ऑगस्ट 1843: संपूर्ण सिंध इंग्रजांच्या ताब्यात आला.
  • सिंधचे अमीर हद्दपार करण्यात आले.
  • नेपीयरला सिंधच्या लुटीतून 75,000 पौंड मिळाले.
  • सिंध जिंकण्याच्या इंग्रजांच्या धोरणावर अनेक इतिहासकारांनी अन्यायकारक व आक्रमक म्हणून टीका केली.
  • पुढे सर चार्लस नेपीयर याला सिंधचा राज्यपाल नेमण्यात आले.

MCQ प्रश्न

1. सिंध प्रांत इंग्रजांनी कोणत्या वर्षी जिंकला?

A) 1832

B) 1838

C) 1843

D) 1857

उत्तर: C) 1843

2. सिंधवर कोणत्या अमीरांची सत्ता होती?

A) शिंदे

B) तालपूर

C) होळकर

D) गायकवाड

उत्तर: B) तालपूर

3. सिंधचे राजकीय व व्यापारी महत्त्व इंग्रजांच्या लक्षात कोणाच्या प्रवासामुळे आले?

A) सर चार्लस नेपीयर

B) कर्नल बर्न्स

C) लॉर्ड एलनबरो

D) एलफिन्स्टन

उत्तर: B) कर्नल बर्न्स

4. इंग्रजांनी सिंधच्या अमीरांशी तह कधी केला?

A) 1809

B) 1820

C) 20 एप्रिल 1832

D) 1843

उत्तर: C) 20 एप्रिल 1832

5. सिंधमध्ये ब्रिटिश वकील ठेवण्यास परवानगी कोणत्या वर्षी मिळाली?

A) 1831

B) 1832

C) 1838

D) 1843

उत्तर: C) 1838

6. सिंध जिंकण्यासाठी आक्रमक धोरण कोणी अवलंबले?

A) लॉर्ड ऑकलंड

B) सर चार्लस नेपीयर

C) लॉर्ड डलहौसी

D) रणजितसिंग

उत्तर: B) सर चार्लस नेपीयर

7. सिंधमधील महत्त्वाच्या लढाया कोणत्या?

A) प्लासी व बक्सर

B) मियानी व दाबो

C) पानिपत व खडकी

D) असई व लासवाडी

उत्तर: B) मियानी व दाबो

8. नेपीयरने मिरपूर कधी जिंकले?

A) 15 फेब्रुवारी 1843

B) 27 मार्च 1843

C) 20 जानेवारी 1843

D) ऑगस्ट 1843

उत्तर: B) 27 मार्च 1843

9. संपूर्ण सिंध प्रांत इंग्रजांच्या ताब्यात कधी आला?

A) मार्च 1843

B) मे 1843

C) ऑगस्ट 1843

D) डिसेंबर 1843

उत्तर: C) ऑगस्ट 1843

10. सिंध जिंकल्यानंतर तेथील अमीरांचे काय करण्यात आले?

A) राज्याभिषेक केला

B) हद्दपार केले

C) इंग्रजांचे अधिकारी केले

D) नजरकैदेत ठेवले

उत्तर: B) हद्दपार केले

11. सिंध जिंकण्याच्या इंग्रजांच्या धोरणाचे स्वरूप कसे होते?

A) शांततापूर्ण

B) आक्रमक व अन्यायकारक

C) लोकशाहीवादी

D) धार्मिक

उत्तर: B) आक्रमक व अन्यायकारक

12. सिंध जिंकल्यानंतर त्याचा राज्यपाल कोण झाला?

A) लॉर्ड एलनबरो

B) कर्नल बर्न्स

C) सर चार्लस नेपीयर

D) रणजितसिंग

उत्तर: C) सर चार्लस नेपीयर


टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सामाजिक व राजकीय चळवळी इयत्ता १० वी विषय राज्यशास्त्र

-
  सामाजिक व राजकीय चळवळी ‘चळवळी’ का ? 1 समाजातल्या सर्वच व्यक्तींना राजकीय पक्षात सहभागी होऊन सार्वजनिक हितासाठी काही करणे शक्य असतेच असे नाही. 2 काही लोक एखाद्याच प्रश्नावर लक्ष केंद्रित करून त्या प्रश्नाचा पाठपुरावा करतात. 3 त्याच्या निराकरणासाठी लोकांना संघटित करून शासनावर एखादी कृती करण्यासाठी दबाव आणण्याचा प्रयत्न करतात.   चळवळ म्हणजे काय   ? सातत्याने कृतिशील राहून त्या समस्येबाबत जनमत तयार करून राजकीय पक्ष व सरकारवर दबाव आणण्याचे काम केले जाते. या सामूहिक कृतींना ‘चळवळ’ असे म्हणतात.   उदा. , प्रदूषण हा एकच प्रश्न घेऊन चळवळ उभी राहू शकते. चळवळीची वैशिष्ट्ये १ चळवळ ही एक सामूहिक कृती असते. त्यात अनेक लोकांचा सक्रिय सहभाग असतो. २ चळवळ हे लोकांचे विशिष्ट प्रश्नाभोवती निर्माण झालेले संघटन असते. ३ चळवळीसमोर एखादा निश्चित सार्वजनिक हेतू अथवा प्रश्न असतो. उदा. भ्रष्टाचारविरोधी चळवळीचा हेतू भ्रष्टाचार नष्ट करण्याचा असतो. ४ चळवळीला नेतृत्व असते. नेतृत्वामुळे चळवळ क्रियाशील राहते. ५ चळवळींच्या संघटना असतात. त्या संघटना सातत्याने प्र...
अधिक वाचा

निवडणूक प्रक्रिया इयत्ता १० वी विषय राज्यशास्त्र

-
                                   २. निवडणूक प्रक्रिया निवडनुकांचे महत्त्व निवडणुका आणि प्रतिनिधित्व या लोकशाहीशी संबंधित अत्यंत महत्त्वाच्या प्रक्रिया आहेत. १ भारताच्या लोकशाहीच्या दिशेने होणाऱ्या वाटचालीत निवडणुकांचा फार महत्त्वाचा वाटा आहे. २. निवडणुकीच्या माध्यमातून लोकप्रतिनिधी निवडले जातात . ३. निवडणुकांमुळे सत्ता शांततामय मार्गाने बदलली जाते. ४. वेगवेगळ्या पक्षांना राज्यकारभाराची संधी मिळते. ५. शासनाच्या धोरणांमध्ये बदल घडतात व समाजजीवनही बदलते. निवडणुका सार्वत्रिक निवडणुका – दर पाच वर्षांनी होणाऱ्या लोकसभेच्या निवडणुकांना सार्वत्रिक निवडणुका असे म्हणतात. मध्यावधी निवडणुका – निवडून आलेले सरकार मुदत पूर्ण होण्याआधीच अल्पमतात आले, पर्यायी सरकार स्थापन करण्याची शक्यता नसेल तर निवडणुका घ्याव्या लागतात.   त्या मध्यावधी निवडणुका म्हणून ओळखल्या जातात. मुदत पूर्ण होण्याआधीच निवडणुका घेण्याची कारणे-     १ निवडून आलेले सरकार मुदत...
अधिक वाचा

राजकीय पक्ष इयत्ता १० वी विषय राज्यशास्त्र

-
                                        ३. राजकीय पक्ष राजकीय पक्ष म्हणजे काय? राजकीय पक्ष १ उद्दिष्टे व कार्यपद्धती २ शासन व जनता यांच्यातील दुवा ३ शासन स्थापन, सत्ता प्राप्त करणे ४ निवडणूक प्रक्रियेत सहभाग ५ सत्तेसाठी स्पर्धा करतात. ६ निवडणुका लढवण्यात पुढाकार घेतात. १ राजकीय पक्ष एक प्रकारे सामाजिक संघटनाच असतात , परंतु त्यांची उद्दिष्टे व कार्यपद्धती मात्र वेगळी असते. २   सामान्य जनता , लोकशाही , प्रतिनिधित्व आणि निवडणुका या सर्वांना जोडणारा सर्वांत महत्त्वाचा दुवा `राजकीय पक्ष` असतो. ३   राजकीय पक्ष म्हणजे निवडणूक लढवून ती जिंकण्यासाठी व त्यानंतर सत्ता मिळवून आपल्या पक्षाचे शासन स्थापन करणाऱ्या लोकांचा गट होय. ४ राजकीय सत्ता प्राप्त करण्यासाठी जेव्हा लोक एकत्र येऊन निवडणूक प्रक्रियेत सहभागी होतात तेव्हा त्या संघटनांना ‘राजकीय पक्ष’ म्हटले जाते. ५ राजकीय पक्षांचे अस्तित्व सर्व लोकशाही व्यवस्थांमध्ये असते. लोकशाहीमुळे ...
अधिक वाचा