Part of Speech - Verb क्रियापद
क्रियापदाचे प्रमुख दोन प्रकार
1) Transitive Verbs सकर्मक क्रियापदे
2) Intransitive Verbs अकर्मक क्रियापदे
Incomplete verbs अपूर्ण क्रियापदे
Participle / Verbal Adjective धातुसाधित
Auxiliary Verbs/Helping Verbs
Gerund कृदंन्त
Infinitive
Verb क्रियापद
वाक्यातील क्रियादर्शक (कृती समजून सांगणारा शब्द) शब्द म्हणजे Verb क्रियापद होय.
क्रियापद शब्द प्रकारांचा उपयोग करून आपण करत असलेल्या क्रिया व्यक्त करतो. (कृती, अस्तित्व किंवा स्थिती, मालकी किंवा स्वामित्व, इच्छा हुकूम, भावना)
क्रियापद हा वाक्यातील अत्यंत महत्त्वाचा शब्द आहे. क्रियापदाने कृती समजते म्हणूनच कोणतेही वाक्य क्रियापदाशिवाय पूर्ण होऊ शकत नाही.
क्रियापदावरूनच वाक्याचा काळ समजतो, क्रिया केव्हा घडली याचा बोध होतो.
क्रियापदावरूनच वाक्याचा प्रकार समजतो, वाक्यातील क्रिया होकारार्थी की नकारार्थी याचा बोध होतो.
क्रियापदाचे प्रमुख दोन प्रकार
1) Transitive Verbs सकर्मक क्रियापदे
2) Intransitive Verbs अकर्मक क्रियापदे
1) Transitive Verbs सकर्मक क्रियापदे
काही वेळेस क्रियेला अर्थ पूर्ण होण्यासाठी क्रियापदाला कर्माची अवश्यकता भासते, त्या वेळेस ते क्रियापद सकर्मक आहे असे म्हणतात.
कर्मासहित येणाऱ्या क्रियापदाला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.
सकर्मक क्रियापद अशी कृती दाखवते की, जी कर्त्याकडून कर्माकडे किंवा दुसरया व्यक्तीकडे / वस्तूकडे स्थानांतरित झालेली असते.
Examples
1. Ram wrote a letter.
2. He ate a mango.
3. Seeta told a story.
काही वेळेस सकर्मक क्रियापदाबरोबर दोन कर्मे येतात.
त्यापैकी एक Direct Object प्रत्यक्ष कर्म असते तर दुसरे Indirect Object अप्रत्यक्ष कर्म असते.
The teacher gave a prize to him.
1. Direct Object प्रत्यक्ष कर्म
क्रियापदाला what ने प्रश्न विचारला असता, या प्रश्नाला जे उत्तर येते Direct Object प्रत्यक्ष कर्म असते.
प्रत्यक्ष कर्माचा वस्तूशी संबंध असतो
2. Indirect Object अप्रत्यक्ष कर्म
क्रियापदाला whom ने प्रश्न विचारला असता, या प्रश्नाला जे उत्तर येते Indirect Object अप्रत्यक्ष कर्म असते.
अप्रत्यक्ष कर्माचा व्यक्तीशी संबंध असतो
2) Intransitive Verbs अकर्मक क्रियापदे
ज्या क्रियापदाला अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची आवश्यकता भासत नाही त्यास Intransitive Verbs अकर्मक क्रियापद असे म्हणतात.
Example
1. He runs.
2. The dog barks.
3. She is coming.
4. They laugh.
वरील क्रियापदांना what/whom ने प्रश्न विचारला तरी उत्तर मिळत नाही. कारण ती अकर्मक क्रियापदे आहेत. अर्थपूर्तीसाठी त्यांना कर्माची गरज नाही.
Come, go, run, walk, stand, laugh, cry, fly, die, swim, fall, sit, jump.
1. Incomplete verbs अपूर्ण क्रियापदे
ज्या क्रियादाला अर्थ पूर्ण करण्याकरिता इतर शब्दाची आवश्यकता भासते अशा क्रियापदाला Incomplete verbs अपूर्ण क्रियापदे असे म्हणतात.
Examples
He is a doctor.
She is a teacher.
2. Participle / Verbal Adjective धातुसाधित
धातुसाधित हे क्रियापदाचे एक रूप आहे. प्रत्येक क्रियापदाचे दोन Participles आहेत.
1) Present Participle वर्तमानकालवाचक धातुसाधित
2) Past Participle भूतकालवाचक धातुसाधित
1) Present Participle वर्तमानकालवाचक धातुसाधित
वर्तमानकालवाचक धातुसाधित हे क्रियापदाला ing प्रत्यय लागून तयार होते.
उपयोग
1. अपूर्ण काळ तयार करण्यासाठी
2. विशेषण म्हणून नामापूर्वी
2) Past Participle भूतकालवाचक धातुसाधित
भूतकालवाचक धातुसाधित हे क्रियापदाचे तिसरे रूप होय. बहुधा याच्या शेवटी n, en, d, ed, t होतात.
Examples
Gone, run, walked, died, spent, written
उपयोग
1. पूर्ण काळ तयार करण्यासाठी
2. Passive Voice बनवण्यासाठी
3. Auxiliary Verbs/Helping Verbs सहाय्यकारी क्रियापदे :
वाक्यातील क्रियापदाचा काळ, नकार, प्रश्न, आणि विशिष्ठ भाव व्यक्त करण्यासाठी Action Verb ला सहाय्यक व मदत म्हणून सोबत वापरले जातात.
Primary Auxiliary
To be - am, is, are, was, were.
Have - have, has, had.
Do - Do, does, did
Modal auxiliaries
Shall, will, should, would, can, could, may, might, must, ought to.
4.Gerund कृदंन्त
1. क्रियापदाच्या ing युक्त रूपात जेव्हा त्याचा नाम म्हणून उपयोग केला जातो तेव्हा Gerund किंवा Verbal Noun असे म्हणतात.
2. Gerund कृदंन्त V + ing हे Verbal Noun असून त्याचा उपयोग नाम म्हणून केला जातो.
Working, playing, reading, writing
Gerund कृदंन्तचा उपयोग
1. वाक्यचा कर्ता म्हणून
Playing cricket is his hobby.
2. क्रियापदाचे कर्म म्हणून
He helped giving money.
3. शब्दयोगी अव्ययाचे कर्म म्हणून
They are fond of reading stories.
4. क्रियापदाचे पूरक शब्द म्हणून
She likes writing stories.
5. कर्ताचे पूरक शब्द म्हणून
5. Infinitive अनियमित मूळ रूप
1. वाक्यामध्ये क्रियापदाचा उपयोग to सहित केला असेल तेव्हा ते Infinitiveअसते.
2. सामान्यतः क्रियापद हे कर्त्याशी संबंध दाखवून त्याच्या लिंग, वचन, व पुरुष याप्रमाणे चालते. म्हणजे ते कर्त्याच्या संबंधाने मर्यादित किंवा परिमित असते, म्हणून त्यांना Finite Verbs असे म्हणतात.
3. परंतू Infinitive चा तसा कर्त्याशी संबंध नसून फक्त त्या क्रियापदाच्या क्रियेशी संबंध असतो. कर्त्याचा किंवा इतरांचा उल्लेख सुध्दा करीत नाही. म्हणून त्यांना Verb Infinitive किंवा Infinitive म्हणतात.
1. नाम म्हणून कर्ता
To paint is hobby.
2. नाम म्हणून कर्म
She likes to paint.
3. विशेषण म्हणून
She uses this colour to paint.
4. क्रियाविशेषण म्हणून
She draws to paint.
5. नाम म्हणून पूरक
Her gretest joy is to paint.