पोस्ट्स

संधी लेबलसह पोस्ट दाखवत आहे

संधी - स्वरसंधी

 मराठी व्याकरण  संधी - स्वरसंधी पूर्वज्ञान :            संधींचा अभ्यास करताना मराठीतील वर्णमालेतील स्वर व व्यंजन यांची ओळख असणे आवश्यक आहे. संधी संधी होताना पहिल्या शब्दातील शेवटचा वर्ण व दुसऱ्या शब्दातील पहिला वर्ण हे एकमेकांमध्ये मिसळतात व त्या दोहोंबद्दल एक वर्ण तयार होतो. अशा दोन वर्णांच्या एकमेकांमध्ये एकत्र मिसळण्याच्या प्रकारास 'संधी' असे म्हणतात. संधींचे प्रकार स्वरसंधी :- स्वर + स्वर             एकमेकांशेजारी येणारे वर्ण हे जर स्वराने जोडले असतील तर त्यांना स्वरसंधी असे म्हणतात. उदा. कवि + ईश्वर = (इ + ई = ई) = कवीश्वर. व्यंजनसंधी :-  व्यंजन + व्यंजन किंवा व्यंजन + स्वर          एकमेकांशेजारी येणाऱ्या या दोन वर्णापैकी दोन्ही वर्ण व्यंजने असतील किंवा पहिला वर्ण व्यंजन व दुसरा वर्ण स्वर असेल तर त्याला व्यंजनसंधी असे म्हणतात.  उदा.  सत् + जन = (तू + ज्) = सज्जन, चित् + आनंद = (त् + आ) = चिदानंद विसर्गसंधी विसर्ग व्यंजन किंवा विसर्ग + स्वर        ...

संधी - विसर्गसंधी

 मराठी व्याकरण   संधी - विसर्गसंधी          'विसर्ग' हा स्वतंत्र स्वर नसून तो 'स्वरादी' आहे त्यामुळे कोणत्या तरी स्वरानंतर तो येतो.            विसर्गसंधी मध्ये एकत्र येणाऱ्या वर्णातील पहिला वर्ण विसर्ग व दुसरा वर्ण व्यंजन किंवा स्वर असतो तेव्हा त्याला विसर्गसंधी असे म्हणतात. प्रकार व नियम  (१) विसर्ग उकार संधी पोटशब्द एकत्र येणारे स्वर, विसर्ग व संधी शब्दांमध्ये, शेवटी विसर्गाच्या मागे 'अ' हा स्वर आला असता (अविसर्ग = अः) दुसऱ्या शब्दातील पहिला वर्ण मृदू व्यंजन आला त्यामुळे विसर्गाचा 'उ' झाला  व तो मागील 'अ' मध्ये मिसळून. (अ+उ =ओ) त्याचा 'ओ' स्वर होऊन तो त्यातील व्यंजनामध्ये मिसळतो. उदा.  पोट शब्द               संधी                   जोडशब्द १) यश: + धन =     श + अ + : + धन + श् + ओ + धन = यशोधन २) मनः+रंजन =    न् + अ + : + रंजन = न् + ओ + रजन = मनोरंजन ३) अधः वंदन =   ध् + अ + : +...

संधी - व्यंजनसंधी

 मराठी व्याकरण  संधी - व्यंजनसंधी                 व्यंजनसंधी प्रकारामध्ये जवळ येणाऱ्या शब्दांतील दोन वर्णांपैकी दोन्ही व्यंजने असतील किंवा पहिला वर्ण व्यंजन व दुसरा वर्ण स्वर असेल तेव्हा त्याला व्यंजनसंधी असे म्हणतात.  व्यंजन + व्यंजन  व्यंजन + स्वर  व्यंजनसंधी संबंधीचे नियम (१) प्रथम व्यंजन संधी पहिल्या शब्दाचा शेवटचा वर्ण हा पहिल्या पाच वर्गांपैकी अनुनासिकाशिवाय असणारे व्यंजन असते (क, ख, ग, घ, च, छ, ज, झ, ट, ठ, ड, ढ, त, थ, द, ध, प, फ, ब, भ) व दुसऱ्या शब्दातील पहिला वर्ण कठोर व्यंजन असते, (क, ख, च, छ, ट, ठ, त, थ, प, फ) संधी होताना पहिल्या व्यंजनाच्या ठिकाणी त्याच्याच वर्गातील पहिले कठोर व्यंजन (क, च, ट, त, प) येऊन संधी झाला आहे. शेवटचे अक्षर पहिल्या पाच वर्गातील अनुनासिकाशिवाय वर्ण + पहिले अक्षर कठोर वर्ण = त्याच वर्गातील पहिले कठोर व्यंजन पोट शब्द                          संधी                   जोडशब्द ...