The Clause Sentences उपवाक्य:

 Clause उपवाक्य:

वाक्यातील शब्दांच्या समूहामध्ये कर्ता व क्रियापद असते. हे एक पूर्ण वाक्य असते त्याला स्वतंत्र अर्थ असतो.

What we are done today will shape our future. 

या वाक्याचे दोन भाग आहेत, एक भाग What we are done today हा आहे व दुसरा भाग will shape our future. हा आहे. दोन्ही मिळून हे एक वाक्य आहे. या वाक्याला Clause उपवाक्य असे म्हणतात.

Clause उपवाक्याचे दोन भाग असतात

Main Clause मुख्य वाक्य व Subordinate Clause गौण वाक्य 

Main Clause मुख्य वाक्य:

Main Clause हे एक वाक्य पूर्ण वाक्य असते. यात कर्ता क्रियापद असते. त्याला स्वतंत्र अर्थ असतो. अर्थ समजण्यासाठी या वाक्याला अन्य वाक्यावर अवलंबून राहावे लागत नाही. फक्त या वाक्याचे वाचन केले असता पूर्ण वाक्याचा अर्थ समजतो. म्हणून या वाक्याला Main Clause मुख्य वाक्य असे म्हणतात.

Example:

आता उदाहरणाच्या सहाय्याने समजून घेऊ

Probably they imply 

हे एक वाक्य पूर्ण वाक्य आहे. यात कर्ता they व क्रियापद imply आहे. याला स्वतंत्र अर्थ आहे. अर्थ समजण्यासाठी फक्त Probably they imply या वाक्याचे वाचन केले असता पूर्ण वाक्याचा अर्थ समजतो. म्हणून हे वाक्य Main Clause मुख्य वाक्य आहे. या वाक्याला अर्थ समजण्यासाठी अन्य वाक्यावर अवलंबून राहावे लागत नाही.

Subordinate Clause गौण वाक्य:

हे वाक्य एक पूर्ण वाक्य असते त्याला स्वतंत्र कर्ता व क्रियापद असते. फक्त या वाक्याचे वाचन केले असता पूर्ण वाक्याचा अर्थ समजत नाही. अर्थ समजण्यासाठी या वाक्याला Main Clause मुख्य वाक्यावर अवलंबून राहावे लागते म्हणून या वाक्याला Subordinate Clause गौण वाक्य असे म्हणतात.

Example 

आता उदाहरणाच्या सहाय्याने समजून घेऊ

Probably they imply that they are doing serious work.

that they are doing serious work. हे वाक्य एक पूर्ण वाक्य आहे, या वाक्यात स्वतंत्र कर्ता they आहे व क्रियापद are doing आहे. फक्त याच वाक्याचे वाचन केले असता पूर्ण वाक्याचा अर्थ समजत नाही. अर्थ समजण्यासाठी या वाक्याला Probably they imply या Main Clause मुख्य वाक्यावर अवलंबून राहावे लागते म्हणून that they are doing serious work. हे वाक्य Subordinate Clause गौण वाक्य आहे.

Subordinate Clause गौण वाक्याचे मुख्य तीन प्रकार पडतात 

1. Noun Clause नामबोधक उपवाक्य

Noun Clause नामबोधक उपवाक्य म्हणजे जे वाक्य जे नामाचे कार्य करते.

2. Adjective Clause विशेषण उपवाक्य

Adjective Clause विशेषण उपवाक्य म्हणजे जे वाक्य जे वाक्यातील नामाच्या विशेषणाचे कार्य करते.

3. Adverb Clause क्रियाविशेषण उपवाक्य

Adverb Clause क्रियाविशेषण उपवाक्य म्हणजे जे वाक्य जे वाक्यातील क्रियापदाच्या विशेषणाचे कार्य करते.

Noun Clause नामबोधक उपवाक्य

Noun Clause नामबोधक उपवाक्य म्हणजे जे उपवाक्य वाक्यात नामाचे कार्य करते. 

वाक्यात अर्थ पूर्ण होण्यासाठी आपण जेथे जेथे नाम किंवा सर्वनाम चा वापर करतो तेथे तेथे  Noun Clause नामबोधक पोट या वाक्याचा वापर कर्ता येऊ शकतो. या प्रकारात Subordinate Clause हा Noun clause असतो. 

Noun Clause नामबोधक उपवाक्याचे उपयोग: 

As a subject of the Verb - वाक्यात कर्ता 

Who had decided in the end he had achieved.

Object of a Verb - क्रियापदाचे कर्म

We use that talent to set our goal in life.

Object of an infinitive - infinitiveचे कर्म

One decided to want that achieved in the end.

Object of a preposition - शब्दयोगी अव्ययाचे कर्म

He decided to become doctor.

Complement of verb - क्रियापदाचे पूरक म्हणून

Sahil was who began sing.

2. Adjective Clause विशेषण उपवाक्य:

Adjective Clause विशेषण उपवाक्य म्हणजे जे उपवाक्य वाक्यातील नामाच्या विशेषणाचे कार्य करते. 

वाक्यातील नाम व सर्वनाम याबद्दल विशेष किंवा अधिक माहिती सांगणाऱ्या पोटवाक्याला Adjectives Clause विशेषणबोधक पोटवाक्य असे म्हणतात. या वाक्यात विशेषणाऐवजी येथे संपूर्ण वाक्य असते हे पोटवाक्य विशेषणाचे कार्य करते. या वाक्याला कर्ता व क्रियापद असते. परंतु पूर्णअर्थ व्यक्त होण्यासाठी त्याला वाक्यातील नाम व सर्वनाम यावर अवलंबून रहावे लागते.

Adjective Clause विशेषण उपवाक्याचे उपयोग:

Adjective Clause: whose

Sahil begins to sing whose voice is good. 

Adjective Clause: who

Rahul binds roap who has good skill.

Adjective Clause: that

Sanjay brings milk that we drink.

Adjective Clause: where

Shankar built house where they live.

Adjective Clause: which

People buy vegetables which are good for health.

Adjective Clause: when

fruits eat when they are fresh. 

3. Adverb Clause क्रियाविशेषण उपवाक्य:

Adverb Clause क्रियाविशेषण उपवाक्य म्हणजे जे वाक्य जे वाक्यातील क्रियापदाच्या विशेषणाचे कार्य करते. वाक्यातील क्रियापद बद्दल विशेष किंवा अधिक माहिती सांगणाऱ्या पोटवाक्याला Adverb Clause क्रियाविशेषण बोधक पोटवाक्य असे म्हणतात. या वाक्यात क्रियाविशेषणाऐवजी येथे संपूर्ण वाक्य असते हे पोटवाक्य क्रियाविशेषणाचे कार्य करते. या वाक्याला कर्ता व क्रियापद असते. परंतु पूर्णअर्थ व्यक्त होण्यासाठी त्याला वाक्यातील क्रियापदावर अवलंबून रहावे लागते.

Adverb Clause क्रियाविशेषण उपवाक्याचे उपयोग:

Adverb Clause Time - 

When, Whenever, As, Till, Until, After, Before

1. When Sahil was little boy, he sang song.

2. Whenever Sahil gets up in early morning, he begins to sing.

3. As Sahil got up, he began to sing.

4. Sahil sings till he wakes up.

5. Sahil can get up until he begins to sing.

6. Sahil slept after he sang a song.

Adverb Clause of Reason - 

because, as, since, that

1. He went to sleep because Sahil sang song.

2. Since Sahil began to sing, he went to sleep.

3. As Sahil was singing song, he went to sleep.

4. At first time Sahil sang song that he liked to sing.

Adverb Clause of Condition -

If, unless, if___not, if____that

1. If Sahil can wake up in early morning that he sings song.

2. If Sahil can wake up in early morning, he will sing song.

3. Unless Sahil can wake up in early morning, he will sing song.

4. If Sahil can not wake up in early morning, he will not sing song.

Adverb Clause of Contrast/Concession - 

Though, although, even if, even though, but

1. Though Sahil wake up early in morning, he sings song.

2. Although Sahil wake up early in morning, he sings song.

3. Sahil wake up early in morning but he sings song.

4. Sahil wake up early in morning even though he sings song.

5. Sahil wake up early in morning even if he sings song.

Adverb Clause of Result/Consequence - So____that, Such____that

1. He was so tired that he could not run fast.

2. There was such dark night that he could not run fast.

Adverb Clause of Place - 

Where, Wherever

1. Sahil sang song where he lived.

2. Sahil sang song wherever he lived.

Adverb Clause of Degree-

Than, As____as, So___as

1. Sahil was as good as Shankar.

2. Sahil was greater than Shankar.

3. Sahil was not so good as Shankar.

Adverb Clause of Manner - 

As, As If, As though

1. He ran as a deer.

2. Sing as if I tell you.

3. King fought as though he was lion.

Adverb Clause of Purpose/ Consequence - 

That, so that, in order that, lest

1. Sahil wakes up in early morning so that he wants to become a good singer.

2. Sahil wakes up in early morning that he wants to become a good singer.

3. Sahil wakes up in early morning in order that he wants to become a good singer.

4. Sahil wakes up in early morning lest he wants to become a good singer.

Change the Degree

 Degree तर तम भाव

जेंव्हा वाक्यातील नामांची किंवा सर्वनामांची तुलना विशेषणाने आणि क्रियांची तुलना क्रियाविशेषणाने केली जाते तेव्हा  Degree - तर तम भाव व्यक्त करतात.

Types of Degree

Degree चे तुलना करण्याचे तीन प्रकार आहेत. 

1 Positive Degree. – स्थिर भाव

2 Comparative Degree – तर भाव 

3 Superlative Degree - तम भाव 

विशेषणाची तुलनात्मक रूपे 

Degree ची तुलनात्मक वाक्य रचना करताना विशेषनाच्या तीन रूपांचा वापर केला जातो  

विशेषणाांच्या तुलनात्मक रूपांविषयी विशेष लक्षात ठेवा.

Positive degree मध्ये विशेषणाचे आणि क्रियाविशेषणाचे मूळ रूप वापरले जाते.

Comparative degree मध्ये विशेषणाला आणि क्रियाविशेषणाला er प्रत्यय लावलेले जाते.

Superlative degree मध्ये विशेषणाला आणि क्रियाविशेषणाला est प्रत्यय लावलेले जाते.

अगदी लहान एकावयवी असलेल्या विशेषणाांच्या बाबतीत मूळ विशेषणाला पुढे 'er' लावून comparative व पुढे 'est' लावून Superlative Degree तयार होतात

Tall - taller - tallest

अनेकावयवी असलेल्या विशेषणाांच्या बाबतीत मात्र मूळ विशेषणापूवी more लावून Comparative Degree आणि most लावून Superlative Degree करतात.

Beautiful - more beautiful - most beautiful

काही शब्दाच्या तुलनात्मक रूपे अनियमितपणे होतात.

Good- better -best.

1 Positive Degree

सम भाव म्हणजे तुलनात्मक सारखेपणा होय. विशेषणाचा किंवा क्रियाविशेषणाचा सारखेपणा दाखवण्यासाठी as adjective as किंवा so adjective as अशी शब्द रचना करतात.

 होकारार्थी वाक्ये as adj./adv. as

Dipak is as clever as Hari.

Ramesh is as intelligent as Yogesh. 

नकारार्थी वाक्ये so adj. /adv. as 

Hari is not so tall as Dipak.

Sachin is not so stronge as Mohan.

Positive तील Very few other as --------as ची रचना 

Very few other boys are as clever as Dipak in the class. 

वाक्याची सुरुवात Very few other ने करावी,

त्यानंतर अनेकवचनी नाम – boys

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – are

वाक्यातील विशेषण as --------as - as clever as

ज्याची तुलना इतरांबरोबर केली आहे ते नाम अथवा सर्वनाम - Dipak

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class. 

Positive तील  No other so-----as ची रचना 

No other boys are as clever as Dipak in the class. 

वाक्याची सुरुवात No other ने करावी,

त्यानंतर अनेकवचनी नाम – boys

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – are

वाक्यातील विशेषण as --------as - as clever as

ज्याची तुलना इतरांबरोबर केली आहे ते नाम अथवा सर्वनाम - Dipak

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class.

2. Comparative Degree 

विशेषनाचा तर भाव म्हणजे च्या पेक्षा उच्च.

एकाची दुसऱ्या एका बरोबर किंवा अनेकांबरोबर केलेली तुलना अशा वाक्यातील विशेषणाला er प्रत्यय जोडावा लागतो आणि ज्याच्या बरोबर तुलना केलेली असेल त्याला than जोडावे लागते.

Adj./adv.+er than

Dipak is cleverer than Hari.

Hari is not taller than Dipak.

Sachin is stronger than Mohan.

Ramesh is more intelligent than Yogesh. 

Comparative तील (adj) + er than most other ची रचना  

Dipak is cleverer than most other boys in the class.

वाक्याची सुरुवात ज्याची तुलना इतरांबरोबर करयची आहे त्या  वाक्यातील नामने अथवा सर्वनामने करावी - Dipak

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – is 

वाक्यातील विशेषण adj + er than – cleverer than

त्यानंतर most other

त्यानंतर अनेकवचनी नाम – boys

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class.

Comparative तील than any other ची रचना 

Dipak is cleverer than any other boys in the class.

वाक्याची सुरुवात ज्याची तुलना इतरांबरोबर करयची आहे त्या वाक्यातील नामने अथवा सर्वनामने करावी - Dipak

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – is 

वाक्यातील विशेषण adj + er than – cleverer than

त्यानंतर any other

त्यानंतर अनेकवचनी नाम – boys

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class.

3. Superlative Degree 

विशेषणाचा तम भाव म्हणजे विशेषनाचा सर्वोत्तम भाव.

एकाची एका बरोबर किंवा अनेक बरोबर केलेली सर्वोत्तम तुलना अशा वाक्यातील विशेषणापूर्वी the वापरावे व  विशेषणाला est प्रत्यय  जोडावा.

the Adj./adv.est

Dipak is the cleverest boy.

Hari is not the tallest boy.

Sachin is the strongest boy.

Ramesh is the most intelligent boy.

Superlative Degree तील One of the (adj) + est रचना 

Dipak is one of the cleverest boys in the class. 

वाक्याची सुरुवात ज्याची तुलना इतरांबरोबर करयची आहे त्या  वाक्यातील नामने अथवा सर्वनामने करावी - Dipak

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – is 

त्यानंतर व One of the त्याच्यापुढे the (adj) + est, - one of the cleverest

त्यानंतर अनेकवचनी नाम - boys

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class.

Superlative तील of all ची रचना 

Dipak is the cleverest of all the boys in the class. 

वाक्याची सुरुवात ज्याची तुलना इतरांबरोबर करयची आहे त्या वाक्यातील नामने अथवा सर्वनामने करावी - Dipak

त्यानंतर वाक्यायातील क्रियापद – is 

त्यानंतर त्याच्यापुढे the (adj) + est, -  the cleverest

त्यानंतर of all the

त्यानंतर अनेकवचनी नाम - boys

त्याच्यापुढे वाक्यातील राहिलेला इतर भाग लिहावा – in the class.

Interchanges of Degrees:

Degrees चे आपापसात बदल करताना मूळ वाक्याचा बदलत नाही. म्हणजेच एकाच अर्थाचे वाक्य तीन प्रकारात व्यक्त करता येते. 

मुख्य वाक्याचा अर्थ न बदलता Degree चे वाक्ये बदलने हे करताना मुख्य वाक्यातील शब्दांच्या जागा बदलावी तसेच होकारार्थी व नकारार्थी वाक्ये बनवावी लागतात.

Positive Degree चे Comparative Degree

Examples

1. Dipak is as clever as Hari.

Hari is not cleverer than Dipak.

2. Hari is not so tall as Dipak.

Dipak is taller than Hari. 

3. Sachin is as strong as Mohan.

Mohan is not stronger than Sachin. 

4.Ramesh is as intelligent as Yogesh.

Yogesh is not more intelligent than Ramesh.

Positive Degree चे Superlative Degree

Examples

1. No other boys are as clever as Dipak in the class. 

Dipak is the cleverest boy in the class. 

2. No other boys are as short as Hari in the class. 

Hari is not the tallest boy in the class. 

3. No other boys are as strong as Sachin in the class.

Sachin is the strongest boy in the class. 

4. No other boys are as intelligent as Ramesh in the class.

Ramesh is the most intelligent boy in the class.

Comparative Degree चे Positive Degree

Examples

1. Dipak is cleverer than Hari.

Hari is not as clever as Dipak.

2. Hari is not taller than Dipak.

Hari is not so tall as Dipak. 

3. Sachin is stronger than Mohan.

Mohan is not as stronger as Sachin. 

4. Ramesh is more intelligent than Yogesh.

Yogesh is not as intelligent as Ramesh.

Comparative Degree चे Superlative Degree

Examples

1. Dipak is cleverer than other boys. 

Dipak is the cleverest boy.

2. Hari is not taller than other boys.

Hari is not the tallest boy.

3. Sachin is stronger than other boys.

Sachin is the strongest boy. 

4. Ramesh is more intelligent than other boys.

Ramesh is the most intelligent boy.

Superlative Degree चे Comparative Degree

Examples

1. Dipak is the cleverest boy in the class. 

Dipak is cleverer than any other boys in the class.

2. Hari is not the tallest boy in the class. 

Hari is not taller than any other boys in the class.

3. Sachin is the strongest boy in the class. 

Sachin is stronger than any other boys in the class.

4. Ramesh is the most intelligent boy in the class.

Ramesh is more intelligent than any other boys in the class.

Superlative Degree चे Positive Degree

Examples

1. No other boys are as clever as Dipak in the class. 

Dipak is the cleverest boy in the class. 

2. No other boys are as short as Hari in the class. 

Hari is not the tallest boy in the class. 

3. No other boys are as strong as Sachin in the class.

Sachin is the strongest boy in the class. 

4. No other boys are as intelligent as Ramesh in the class.

Ramesh is the most intelligent boy in the class.

One of The (adj) असलेल्या Superlative Degree चे Positive Degree आणि Comparative Degree करणे.

Superlative Degree तील One of The (adj) रचनेच्या वाक्याचे Positive Degree करताना Very few च्या वाक्याची रचना करावी.

Superlative Degree तील One of The (adj) रचनेच्या वाक्याचे Comparative Degree most other च्या वाक्याची रचना करावी.

Examples

1. Dipak is one of the cleverest boys in the class. 

Very few other boys are as clever as Dipak in the class. 

Dipak is cleverer than most other boys in the class.

2. Hari is not one of the tallest boys in the class. 

Very few other boys are not so tall as Hari in the class. 

Hari is not taller than most other boys in the class

3. Sachin is one of the strongest boys in the class. 

Very few other boys are as strong as Sachin in the class.

Sachin is stronger than most other boys in the class.

4. Ramesh is one of the most intelligent boys in the class.

Very few other boys are as intelligent as Ramesh in the class.

Ramesh is more intelligent than most other boys in the class.

Of all असलेल्या Superlative Degree चे Positive Degree आणि Comparative Degree करणे

Superlative Degree तील Of all रचनेच्या वाक्याचे Positive Degree करताना No other च्या वाक्याची रचना करावी.

Superlative Degree तील Of all रचनेच्या वाक्याचे Comparative Degree any other च्या वाक्याची रचना करावी.

Examples:

1. Hari is the tallest of all the boys in the class. 

No other boys are as tall as Hari in the class. 

Hari is not taller than any other boys in the class.

2. Sachin is the strongest of all boys. 

No other boys are as strong as Sachin in the class.

Sachin is stronger than any other boys in the class.

3. Ramesh is the most intelligent of all boys.

No other boys are as intelligent as Ramesh in the class.

Ramesh is more intelligent than any other boys in the class.

Use 'Going to'

Use 'Going to'

Present Continuous आणि Past Continuous मध्ये Simple Future Tense साधा भविष्य काळाचा बोध करण्यासाठी `to be going to`चा वापर करतात.

 

`going to` चा उपयोग:

साधा भविष्य काळ करताना ज्याप्रमाणे shall/will चा वापर करतात त्याचप्रमाणे वाक्यत to be going to ची रचना करून भविष्यकाळाचा बोध करतात.

Simple Future Tense

1.      I shall play cricket.

2.      I am going to play cricket.

 

To be Going to वापरलेल्या वाक्यात (क्रिया होणार आहे, पुढे होणार आहे, करण्याचा हेतू आहे, करण्याची शक्यता व संभाव्यता आहे, भविष्यातील कल्पना, नियोजन) असा बोध किंवा अर्थ व्यक्त केला जातो.

`to be going to` चा वापर केल्याने सांगितलेली क्रिया ही लगेचच पुढे होणारी असते.

1.      She was going to sing song.

2.      He is going to build house.

3.      I am going to play cricket.

 

`to be going to` वापरण्याची पद्धती:

कर्ता  + be चे रूप + going to +  क्रियायापदाचे मूळ रूप.

वाक्यात इतर कोणताही बदल करवा लागत फक्त क्रियापदात बदल करावा लागतो.

वाक्यात going to वापरताना त्या वाक्यातील कर्त्यानुसार व क्रियापदाच्या काळानुसार to be चे रूप वापरावे.

Present Tense: am/is/are

Past Tense: was/were

 

To be चे रूप लिहिल्यानंतर going to लिहावे त्यानंतर वाक्यातील action verb-मुख्य क्रियापदाचे वर्तमान काळातील रूप लिहावे.

I am going to play cricket.

be not going to ची वाक्य नकारार्थी रचना करण्यापेक्षा won`t/will not चा वापर अधिक प्रभावी असतो.

1. She does not sing song.

She will not sing song.

2. I do not play cricket.

I will not play cricket.

3. He does not build house.

He will not build house.

 

`going to` ची रचना असलेल्या वाक्यात कर्ता हा व्यक्ती असल्यास करतात वस्तू वाचक कर्ता असल्यास वापर करत नाहीत.

`going to` ची रचना to go/to come या क्रियापदाच्या वाक्यात वापरत नाहीत त्यापेक्षा चा वापर करून भविष्य काळ करणे योग्य.

1.      She will go to market.

2.      He will come to home.

 

More Examples for Study

1. They are going to sing songs.

2. We are going to drink milk.

3. You are going to read story.

4. He is going to write letter.

5. She is going to draw sketch.

6. They were going to run very fast.

7. He was going to walk in morning.

8. We were going to see sea.

9. She was going to give food.

 

Use `going to`

`going to`चा वापर करून `Simple Present Tense`बनवणे

1. His master will starve his slaves.

His master is going to starve his slaves.

2. The lion will moan.

The lion is going to moan.

3.  3. He will hunt in the forest.

He is going to hunt in the forest.

4. 3. He will share his food with helpless beast.

He is going to share his food with helpless beast.

5. 4. He will feel weak.

He is going to feel weak.

 

`going to`चा वापर करून `Simple past Tense`बनवणे

1.  1. Androcles will run away.

Androcles was going to run away.

2.  2. He will wander in the forest.

He was going to wander in the forest.

3.  3. The lion will attack him.

The lion was going to attack him.