विभक्ती
विभक्तीचे प्रकार :
(१) प्रथमा, (२) द्वितीया, (३) तृतीया, (४) चतुर्थी, (५) पंचमी, (६) षष्ठी, (७) सप्तमी, (८) संबोधन
नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद, क्रियाविशेषण यांसारखे प्रकारचे शब्द वापरून आपण वाक्य तयार करत असतो. वाक्यातील शब्द त्यांच्या मूळ स्वरूपात जसेच्या तसे येत नाहीत. वाक्यात वापरताना त्यांच्या स्वरूपात बदल करावा लागतो.
विकार :-
वाक्यात शब्द वापरताना त्यांच्या स्वरूपात जो बदल करावा लागतो. त्याला विकार म्हणतात.
कारक :-
वाक्यातील मुख्य शब्दाचा इतर शब्दांशी काही ना काही संबंध असतो. या संबंधाला व्याकरणात कारक असे म्हणतात.
विभक्ती :-
वाक्यातील शब्दांचा संबंध दाखविण्यासाठी नाम किंवा सर्वनाम यांच्या स्वरूपात जो बदल किंवा विकार होतो त्याला व्याकरणात 'विभक्ती' असे म्हणतात.
प्रत्यय :-
नामाचे किंवा सर्वनामाचे विभक्तीचे रूप तयार करण्यास त्याला जी अक्षरे जोडतात त्यांस 'प्रत्यय' असे म्हणतात.
सामान्यरूप :-
नामाच्या किंवा सर्वनामाच्या विभक्तीचे प्रत्यय लावण्यापूर्वी स्वरूपाला 'सामान्यरूप' असे म्हणतात.
विभक्तीचे प्रकार
विभक्तीचे एकंदर आठ प्रकार आहेत
(१) प्रथमा, (२) द्वितीया, (३) तृतीया, (४) चतुर्थी, (५) पंचमी, (६) षष्ठी, (७) सप्तमी, (८) संबोधन
विभक्ती प्रत्यय
एकवचन अनेकवचन
प्रथमा - प्रत्यक्ष नाम किंवा सर्वनाम
द्वितीया - स, ला, ते स, ला, ना, ते
तृतीया - ने, ए, शी ने, ई, ही, शी
चतुर्थी - स, ला, ते स, ला, ना, ते
पंचमी - ऊन, हुन ऊन, हुन
षष्ठी - चा, ची, चे चा, ची, चे, च्या
सप्तमी - त, ई, आ
संबोधन - हाक मारणे, नो
आठव्या संबंधाच्या वेळी हाक मारली जाते म्हणून 'संबोधन' असे नाव दिले आहे.
१) उदाहरणार्थ एकवचन - राम
एकवचन अनेकवचन
प्रथमा - प्रत्यक्ष नाम
द्वितीया - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स - रामास
ला - रामाला
तृतीया - ने, ए, शी ने, ई, ही, शी
ने- रामाने
शी - रामाशी
चतुर्थी - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स- रामास
ला - रामाला
पंचमी - ऊन, हुन ऊन, हुन
हुन - रामहुन
षष्ठी - चा, ची, चे चा, ची, चे, च्या
चा - रामाचा
ची - रामाची
चे - रामाचे
च्या - रामाच्या
सप्तमी - त, ई, आ
त - रामात
आ - रामा
संबोधन - हाक मारणे, नो
"राम.... "
२) उदाहरणार्थ :- नाम - मुल
एकवचन अनेकवचन
प्रथमा - मुल मुले
द्वितीया - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स - मुलास स - मुलांस
ला - मुलाला
ना - मुलांना
तृतीया - ने, ए, शी ने, ई, ही, शी
ने- मुलाने ई - मुलांनी
शी - मुलाशी ही - मुलेही
शी - मुलांशी
चतुर्थी - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स- मुलास स - मुलांस
ला - मुलाला ना - मुलांना
पंचमी - ऊन, हुन ऊन, हुन
हुन - मुलहुन हुन - मुलेहून
षष्ठी - चा, ची, चे, च्या चा, ची, चे, च्या
चा - मुलाचा चा - मुलांचा
ची - मुलाची ची - मुलांची
चे - मुलाचे चे - मुलांचे
च्या - मुलाच्या च्या - मुलांच्या
सप्तमी - त, ई, आ
त - मुलात त - मुलांत
आ - मुलामा
संबोधन - हाक मारणे, नो
"मुलांनो...... "
३) उदाहरणार्थ :- सर्वनाम मी
एकवचन अनेकवचन
प्रथमा - मी आम्ही
द्वितीया - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स - आंम्हास
ला - मला ला - आम्हाला
ना - मुलांना
तृतीया - ने, ए, शी ने, ई, ही, शी
ही - आम्हीही
चतुर्थी - स, ला, ते स, ला, ना, ते
स - आंम्हास
ला - मला ला - आम्हाला
पंचमी - ऊन, हुन ऊन, हुन
हुन - मीहुन हुन - आम्हीहून
षष्ठी - चा, ची, चे चा, ची, चे, च्या
झा, झी, झे, झ्या
झा - माझा चा - आंमचा
झी - माझी ची - आंमची
झे - माझे चे - आंमचे
झ्या - माझ्या च्या - आंमच्या
सप्तमी - त, ई, आ
त - माझ्यात त - आंम्हात
संबोधन -
Thnx sir 😊🖕🙏
उत्तर द्याहटवा