शुक्रवार, १९ नोव्हेंबर, २०२१

मराठी व्याकरण काळाचे प्रकार

                          काळ


काळाचे मुख्य तीन प्रकार आहेत:

१. वर्तमान काळ, २. भूतकाळ, ३. भविष्यकाळ.


मुख्य तीन काळांचे प्रत्येकी चार उपप्रकार पडतात:

१. साधा, २. अपूर्ण, ३. पूर्ण, ४. रीति.


  काळ :-  वाक्यातील क्रियापदावरुन क्रिया केव्हा घडली याचा बोध होतो त्याला 'काळ' म्हणतात. 


१. वर्तमान काळ:-

   वाक्यात क्रिया आता घडते असा बोध असेल तर तो 'वर्तमान काळ' असतो.


२. भूतकाळ:-

   वाक्यात क्रिया पूर्वी घडली असा बोध असेल तर तो 'भूतकाळ' असतो.


३. भविष्यकाळ:-

   वाक्यात क्रिया पुढे घडणार असा बोध असेल तर तो 'भविष्यकाळ' असतो.


काळांच्या उपप्रकारांचा अभ्यास करु:


१. साधा काळ

साधा वर्तमान काळ

   उदाहरणार्थ

१. मी गाणे गातो.

२. आम्ही शाळेत जातो.

३. तू पाणी पितो.

४. तो गोष्टी वाचतो.


साधा भूतकाळ

   उदाहरणार्थ

१. तिने पेन दिला.

२. त्याने पत्र लिहिले.

३. ते क्रिकेट खेळले.

४. साहिलने गाणे गायले.

५. राहूलने दोर बांधला.


साधा भविष्यकाळ

   उदाहरणार्थ

१. संजय दूध आणेल.

२. शंकर घर बांधेल.

३. लोक भाज्या विकत घेतील.

४. मुले चेंडू पकडतील.

५. मुलगे फळे निवडतील.


2. अपूर्ण किंवा चालू काळ

       वाक्यात क्रियापदाचे धातुसाधिताचे अपूर्ण क्रियादर्शक रुप असते व त्याच्यापुढे 'अस' या धातूची वर्तमानकाळ, भूतकाळ व भविष्यकाळांतील रुपे वापरलेली असतात.

         या काळाचा उपयोग चालू असलेली क्रिया दाखवण्यासाठी करतात.


अपूर्ण वर्तमान काळ

उदाहरणार्थ-

१. मी गाणे गात आहे.

२. आम्ही शाळेत जात आहोत.

३. तू पाणी पित आहे.

४. तो गोष्टी वाचत आहे.


अपूर्ण भूतकाळ

उदाहरणार्थ

१. ती पेन देत होती.

२. ती पत्र लिहित होती.

३. ते क्रिकेट खेळत होते.

४. साहिल गाणे गात होता.

५. राहूल दोर बांधत होता.


अपूर्ण भविष्यकाळ

उदाहरणार्थ

१. संजय दूध आणत असेल.

२. शंकर घर बांधत असेल.

३. लोक भाज्या विकत घेत असतील.

४. मुले चेंडू पकडत असतील.

५. मुलगे फळे निवडत असतील.


3. पूर्ण काळ

       या काळात क्रियापदाची पूर्ण क्रिया दर्शवणारी धातुसाधिते वापरून त्याच्यापुढे 'अस' या धातूची तीनही काळातील सहाय क्रियापद येतात.

       या काळाचा उपयोग एखादी पूर्ण झालेली व्यक्त क्रिया करण्यासाठी करतात.


पूर्ण वर्तमान काळ

उदाहरणार्थ-

१. मी गाणे गाईले आहे.

२. आम्ही शाळेत गेलो आहोत.

३. तू पाणी पिला आहेस.

४. त्यानी गोष्टी वाचल्या आहेत.


पूर्ण भूतकाळ

उदाहरणार्थ

१. तीने पेन दिला होता.

२. त्याने पत्र लिहिले होते.

३. ते क्रिकेट खेळले होते.

४. साहिलने गाणे गाईले होते.

५. राहूलने दोर बांधला होता.


पूर्ण भविष्यकाळ

उदाहरणार्थ

१. संजयने दूध आणले असेल.

२. शंकरने घर बांधले असेल.

३. लोकांनी भाज्या विकत घेतल्या असतील.

४. मुलांनी चेंडू पकडला असेल.

५. मुलांनी फळे निवडली असतील.


4. रीति काळ

    एखादी क्रियापदाच्या रुपावरून रीत समजते म्हणून त्याला रीतिकाळ म्हणतात. 


रीति वर्तमान काळ

उदाहरणार्थ-  

१. मी गाणे गात असतो.

२. आम्ही शाळेत जात असतो.

३. तू पाणी पित असतो.

४. तो गोष्टी वाचत असतो.


रीति भूतकाळ

उदाहरणार्थ 

१. ती पेन देत असे.

२. ती पत्र लिहित असे.

३. ते क्रिकेट खेळत असे.

४. साहिल गाणे गात असे.

५. राहूल दोर बांधत असे.


रीति भविष्यकाळ

उदाहरणार्थ

१. संजय दूध आणत जाईल.

२. शंकर घर बांधत जाईल.

३. लोक भाज्या विकत घेत जातील.

४. मुले चेंडू पकडत जातील.

५. मुलगे फळे निवडत जातील.

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा

सामाजिक व राजकीय चळवळी इयत्ता १० वी विषय राज्यशास्त्र

  सामाजिक व राजकीय चळवळी ‘चळवळी’ का ? 1 समाजातल्या सर्वच व्यक्तींना राजकीय पक्षात सहभागी होऊन सार्वजनिक हितासाठी काही करणे शक्य असतेच अस...