पृथ्वीचे अंतरंग

              पृथ्वीचे अंतरंग 

 पृथ्वीची निर्मिती : सुमारे ४६० कोटी वर्षापूर्वी.

पृथ्वीचे तापमान : केंद्रस्थानी सुमारे ५५००° से. ते ६०००° से. तापमान.

       पृथ्वीच्या अवस्था : प्रारंभिक अवस्था वायुरूप, द्रवरूप अवस्था आणि घनरूप अवस्था

     

 पृथ्वीच्या अंतरंगाचे विभाग :

         1. भूकवच,  2. प्रावरण, 3. गाभा

1 भूकवच  

       1 खंडीय कवच 2 महासागरीय कवच

2 प्रावरण

                 1 उच्च प्रावरण  2 निम्न प्रावरण

3 गाभा 

                  1 बाह्यगाभा  2 अंतरगाभा

1 भूकवच

पृथ्वीचा सर्वांत वरचा भाग हा घनरूप असून तो भूकवच म्हणून ओळखला जातो.

       स्वरुप : घनरूप

       जाडी :  सरासरी  ३० ते ३५ कि.मी. मानतात. 

       खंडा खाली : १६ ते ४५ किमीच्या दरम्यान.

       पर्वत श्रेणी खाली:  ४० किमीपेक्षा जास्त.

सागर पृष्ठाखाली :१० किमीपेक्षा कमी.

भूकवचाचे उपविभाग

          1 खंडीय कवच,  2 महासागरीय कवच 

1. खंडीय कवच : 

     मूलद्रव्य : सिलिका व अॅल्युमिनिअम यांनी बनलेले म्हणून पूर्वी सियाल म्हणत 

     घनता : २.६५ ते २.९० ग्रॅम/ घ.से.मी. इतकी 

     जाडी : सरासरी सुमारे ३० कि.मी. 

     खडक : ग्रॅनाईट

2. महासागरीय कवच :

      संयुगे : सिलिका व मॅग्नेशिअम यानी बनलेले म्हणून पूर्वी सायमा म्हणत.

     जाडी : सरासरी जाडी ७ ते १० कि.मी.

     घनता : २.९ ग्रॅम/घसेमी ते ३.३ ग्रॅम/घ.से.मी.

    खडक : बेसॉल्ट व गॅब्रो

पृथ्वीच्या अंतरंगातील विविध थरांमधील मूलद्रव्ये :

सिलिका (Si), अॅल्युमिनिअम (Al), सिलिका (Si), मॅग्नेशिअम (Mg), निकेल (Ni), आयर्न (Fe), 

विलगता : 

1. कॉनरॅड विलगता, 2. मोहो विलगता, 3. गटेनबर्ग विलगता

 

1. कॉनरॅड विलगता :

    शास्त्रज्ञ:  कॉनरॅड - म्हणून कॉनरॅड विलगता हे नाव

    शोध : खंडीय कवच व महासागरीय कवच यांच्या घनतेमध्ये विलगता आहे.

2. मोहो विलगता :

   शास्त्रज्ञ : मोहोरोव्हिसिक -म्हणून मोहो विलगता हे नाव 

   शोध : भूकवच व प्रावरण यांच्यात विलगता आहे.

3. गटेनबर्ग विलगता :

    शास्त्रज्ञ : गटेनबर्ग- गटेनबर्ग विलगता हे नाव 

    शोध : प्रावरण व गाभा यांच्यात विलगता आहे.

प्रावरण :

भूकवचाखालील प्रावरणाचे थर

प्रावरणाचे उपविभाग : 1 उच्च प्रावरण व 2 निम्न प्रावरण 

1. उच्च प्रावरण : दुर्बलावरण असेही म्हणतात. 

          खोली: भूपृष्ठापासून सुमारे ४२ किमी खोलीनंतर प्रावरणाची खोली २८७० कि.मी. असावी अंदाज 

          घनता: सरासरी ४.५ ग्रॅम/घ.से.मी. असून खोलीनुसार वाढते

         तपमान : २४०० ते २९०० कि.मी. खोलीवर तापमान २२००° से. ते २५००° से. पर्यंत 

         प्रावरणातील अंतर्गत शक्तीच्या हालचालींतून भूपृष्ठावर पर्वत निर्मिती, द्रोणी निर्मिती ज्वालामुखी, भूकंप या प्रक्रिया घडतात.

 2. निम्न प्रावरण

 घनता ५.७ ग्रॅम/घसेमी आहे. 

        गाभा :

    प्रावरणाच्या खाली व पृथ्वीच केंद्रापर्यंतचा भाग गाभा होय.

       खोली : भूपृष्ठापासून सुमारे २९०० कि.मी. खोलीच्या खाली 'गाभ्याचा भाग'

जाडी: ३४७१ कि.मी.

 गाभ्याचे भाग : 1. बाह्यगाभा 2. अंतर्गाभा

1. बाह्यगाभा :

खोली : भूपृष्ठापासून सुमारे २९०० किमी ते ५१०० कि.मी. खोलीपर्यंत

        घनता :  ९.८ ग्रॅम / घ.से.मी.

       तपमान : द्रवरूप बाह्य गाभ्याचे सुमारे ५०००° से.

        स्वरुप : बाह्यगाभा हा द्रवरूप पदार्थाचा  

खनिज : लोह खनिज अधिक प्रमाण

प्रवाह :  द्रवरूप भागात ऊध्वरगामी प्रवाह

भू-जनित्र  :

            पृथ्वीच्या परिवलनामुळे या प्रवाहांना भोवऱ्यांप्रमाणे गती प्राप्त झाल्याने भोवऱ्यांमध्ये विदयुत प्रवाह निर्माण होऊन त्यामुळे चुंबकीय क्षेत्र तयार होते. यालाच भू-जनित्र असेही संबोधले जाते. 

चुंबकावरण :

पृथ्वीवर निर्माण झालेल्या या चुंबकीय क्षेत्राला चुंबकावरण. 

पृथ्वीचे पाचवे व महत्त्वाचे आवरण :

पृथ्वीचे हे चुंबकीय क्षेत्र पृथ्वी ग्रहाच्या बाहेरही बऱ्याच अंतरापर्यंत कार्यरत असल्याने त्या भू-चुंबकीय क्षेत्रामुळे पृथ्वीभोवती निर्माण झालेल्या आवरणामुळे पृथ्वीच्या वातावरणाचे सूर्याकडून येणाऱ्या सौरवातांपासून संरक्षण होते.

 

  अंतर्गाभा :

       खोली: भूपृष्ठाखाली सुमारे ५१५० कि. मी. पासून ६३७१ कि. मी. खोलीपर्यंत (पृथ्वीच्या केंद्रापर्यंत)

      घनता : सुमारे १३.३ ग्रॅम/घन इतकी 

     तापमान : साधारणपणे सूर्याच्या पृष्ठीय तापमानाइतके

स्वरुप : घनरूप प्रचंड दाबाखाली

        मूलद्रव्ये : लोह व निकेल त्यामुळे त्यास निफे असेही म्हणत असत.